Басты ұғым
- Усб — отбасының (тұлғаның) әлеуметтік әл-ауқат деңгейі
- Санатты анықтайтын жалпы балл. Сегіз бағыт бойынша балдардың қосындысы ретінде есептеледі: Усб = Пдк + Пи + Пз + Псо + Пзд + По + Пж + Псх. Қосынды жоғары болған сайын санат жоғары болады. Балдар теріс те болуы мүмкін. Калькулятордың төменгі жағындағы «Пдк: 620» жазуы табыс пен кредиттер үшін 620 балл жиналғанын білдіреді.
Сегіз бағыт (көрсеткіштер)
| Қысқарту | Толық атауы | Не ескеріледі |
|---|---|---|
| Пдк | Табыс және кредиттік міндеттемелер | орташа жан басына шаққандағы табыс, кредиттер, 90 күннен астам мерзімі өткен берешек |
| Пи | Жылжымалы мүлік | жеңіл автокөліктер, коммерциялық көлік, ауыл шаруашылығы техникасы |
| Пз | Адамдардың жұмыспен қамтылуы | жұмыс істейтін және жұмыс істемейтін еңбекке қабілетті адамдар, ЖК және компания құрылтайшылары |
| Псо | Әлеуметтік қорғау | балалар және 23 жасқа дейінгі оқушылар, мүгедектігі бар адамдар |
| Пзд | Денсаулық сақтау | емханаға бекіту, МӘМС-ке қатысу, созылмалы аурулар, диспансерлік есеп |
| По | Білім беру | балалардың мектепке дейінгі және мектеп ұйымдарына бекітілгені |
| Пж | Тұрғын үй жағдайлары және инфрақұрылым | тұрғын үймен қамтамасыз етілу, коммерциялық жылжымайтын мүлік, елді мекеннің мәртебесі |
| Псх | Ауыл шаруашылығы | жеке қосалқы шаруашылық, жер учаскесі |
A–E санаттары
| Санат | Балл | Нені білдіреді |
|---|---|---|
| A Әл-ауқаты жоғары | 1800 және одан жоғары | әдетте әлеуметтік қолдау шараларына мұқтаж емес |
| B Қанағаттанарлық | 730–1799 | әдетте тұрақты қолдау шараларына мұқтаж емес |
| C Қанағаттанғысыз | −30-дан 729-ға дейін | қолдау шараларын алуы мүмкін |
| D Дағдарыстық | −460-тан −29-ға дейін | әлеуметтік қорғау шараларына әлеуетті мұқтаж деп қаралады |
| E Шұғыл | −459 және төмен | әлеуметтік қолдау шараларын алудың басымдығы бар |
Терминдер мен қысқартулар
- КМ (орысша ПМ) — күнкөріс минимумы
- Бір адамға айына қажетті деп саналатын ең төменгі табыс. Мөлшері жыл сайын белгіленеді. 2026 жылы КМ 50 851 ₸ тең (eGov.kz порталының «Ең төменгі есептік көрсеткіштер» бөлімі, 01.01.2026 жаңартылған деректер). Яғни 1 КМ = 50 851 ₸, 2 КМ = 101 702 ₸, 3 КМ = 152 553 ₸, 4 КМ = 203 404 ₸. Калькулятор бір адамға шаққандағы табысты КМ-мен салыстырады: «1–2 КМ» — бір-екі күнкөріс минимумы.
- МРП және МЗП — КМ-мен шатастырмаңыз
- МРП — айлық есептік көрсеткіш (2026 жылы 4 325 ₸), одан жәрдемақы, айыппұл және салық есептеледі. МЗП — ең төмен жалақы (2026 жылы 85 000 ₸). Отбасы санатын есептеу үшін күнкөріс минимумы (КМ) алынады, МРП мен МЗП емес. Дерек: eGov.kz.
- Кедейлік шегі
- Бір адамға шаққандағы табыс деңгейі; одан төмен болса, отбасы кедей саналады. Қолданыстағы нормалар бойынша, әдетте, күнкөріс минимумының 70%-ы; нақты мәнін ресми деректерден нақтылаңыз.
- Орташа жан басына шаққандағы табыс
- Отбасы мүшелерінің барлығының айлық жалпы табысын отбасы мүшелерінің санына бөлгенде шығатын сома. Мысалы: 4 адамнан тұратын, жалпы табысы айына 400 000 ₸ отбасында жан басына шаққандағы табыс 100 000 ₸. Бұл 2 КМ-ден сәл аз (2026 жылғы КМ 50 851 ₸ болғанда), яғни «1–2 КМ» жолы.
- Отбасының цифрлық картасы
- Мемлекеттік ақпараттық жүйелерден отбасы туралы деректер жиналатын мемлекеттік сервис. Әлеуметтік әл-ауқат деңгейі осы деректер бойынша анықталады. Осы сайттағы калькулятор картаға қосылмаған, өзін-өзі бағалау үшін ғана қажет.
- № 267 бұйрық (Әдістеме)
- Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары — Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2023 жылғы 29 маусымдағы № 267 бұйрығы, онымен Отбасының (тұлғаның) әлеуметтік әл-ауқатын айқындау әдістемесі бекітілген. Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрінің 2026 жылғы 17 маусымдағы № 247 бұйрығымен енгізілген өзгерістермен қолданылады: кредит бойынша мерзімі өткен берешек, тұрғын үй және жеке қосалқы шаруашылық бойынша балдар нақтыланған. Ресми мәтін: adilet.zan.kz, тіркеу нөмірі V2300032923.
- МӘМС — міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру
- Жарналарды мемлекет, жұмыс берушілер және азаматтар төлейтін, ал адам сақтандыру бойынша медициналық көмек алатын жүйе. Калькулятор отбасында МӘМС қатысушылары бар-жоғын ескереді.
- Медициналық ұйымға бекіту
- Адамның тұрғылықты жері бойынша нақты емханаға немесе басқа медициналық ұйымға бекітілуі.
- Созылмалы аурулар (динамикалық бақылау)
- Дәрігер науқасты тұрақты бақылап отыратын аурулар. Отбасы мүшелерінде мұндай жағдайлардың бар-жоғы ескеріледі.
- Диспансерлік есеп
- Белгілі бір аурулары бар адамдарды дәрігердің тұрақты бақылауы: адам емханада есепте тұрады.
- ЖК — жеке кәсіпкер
- Компания құрмай, жеке тұлға ретінде бизнес жүргізетін адам.
- ЖШС және АҚ
- ЖШС — жауапкершілігі шектеулі серіктестік, АҚ — акционерлік қоғам. Бұл компаниялардың нысандары. «Құрылтайшы» — компанияны құрған немесе оның иелерінің бірі болып табылатын адам.
- Белгілер мен өлшем бірліктері
- ₸ — теңге; мың — мың; млн — миллион; м² — шаршы метр (бір адамға шаққандағы тұрғын үй көлемі); ≥ — «үлкен немесе тең»; > — «үлкен»; < — «кіші».